تندلزگى به پايان مىرساندند . چنين روحيّه‌اى هرگز در سربازهاى هندى و تبعهء انگليس ديده نمىشد . هريك از دو كنسول‌خانه يك درمانگاه و داروخانه داشت كه تنها مركز مراجعهء بيماران مختلف بود كه دسته - دسته به آنها رو آورده مداوا شده و داروى رايگان دريافت مىكردند . » « 1 » 2 - بانك‌هاى خارجى : در اواخر سدهء سيزدهم خورشيدى و در دههء دوم سدهء بيستم ميلادى دو بانك خارجى در بيرجند داير و فعّال بوده است : يكى بانك شاهنشاهى ( شاهى ) متعلّق به دولت انگليس و ديگرى بانك روس متعلّق به دولت روسيّهء تزارى . 1 - 2 - بانك شاهنشاهى ( شاهى ) : اين بانك كه متعلّق به دولت انگليس بود در سال 1913 ميلادى توسّط يك انگليسى به نام « اف . هيل » « 2 » در بيرجند تأسيس شد و سال‌ها توسّط خودش اداره مىگرديد . اين بانك نخستين بانكى بود كه در بيرجند تأسيس شد و تا تأسيس « بانك ملّى ايران » در آن شهر مشغول كار و فعاليّت بود . محل و ادارهء اين بانك « كاروانسراى سادسى - 3 » بود كه روبروى « بازار حاجى محمّد حسن » قرار داشت و پس از تعطيل شدن آن شعبهء بانك ملّى ايران در همان محلّ داير شد و سال‌ها در آنجا فعاليّت مىنمود . 2 - 2 - بانك روس : اين بانك متعلّق - به دولت روسيّهء تزارى بود كه بر اثر رقابت با بانك انگليسى شاهنشاهى در بيرجند تأسيس شده بود . اين بانك تا اكتبر 1917 يعنى تا انقلاب روسيّه داير بود و پس از آن تعطيل گشت . محلّ اين بانك در بازار و نزديك بانك شاهى بود « 3 » .

--> ( 1 ) . « نامه‌هايى از قهستان » . ترجمهء استاد دكتر محمّد حسن گنجى . ص 140 . ( 2 ) . اف . هيل ( F . Heal ) همان كسى است كه « نامه‌هايى از قهستان » را نوشته است . وى در مدّت اقامتش در بيرجند در « باغ‌منزل راغبى » زندگى مىكرده است . ( 3 ) . و . ايوانف ( W . Ivanow ) خاورشناس نامى روس كه نخستين پژوهش‌ها را در مورد « گويش بيرجند » كرده در جوانى در اين بانك كار مىكرده و پژوهش خود را در مورد اين گويش در همان هنگام انجام داده است . نك : « بررسى گويش بيرجند » . ص 30 .